Listen to the AudioBook: Sagen van Koning Arthur en de Ridders van de Tafelronde by Nelly Montijn-de Fouw

KONING ARTHUR EN DE RIDDERS VAN DE TAFELRONDE

ALGEMEENE INLEIDING

Toen ik mij bij mijn studie van de Engelse taal en letterkunde meer in het bijzonder had verdiept in de Arthur-sagen, wist ik hoe uitgebreid dit veld was. Daarom heb ik niet zonder enige aarzeling de bewerking van enkele van die sagen voor de pers aanvaard.

Het was inderdaad niet gemakkelijk om uit het grote aantal Arthur-sagen, verspreid over de literatuur van bijna heel Europa, een geschikte keuze te maken. Of het mij gelukt is met de tien verhalen die in de volgende bladzijden zijn opgenomen, zal de toekomst leren!

Het ligt voor de hand dat ik, gedreven door mijn reeds genoemde studie, mij wat de keuze van de sagen betreft, eerst tot de Engelse literatuur heb gewend; het merendeel van mijn verhalen is dan ook hieraan ontleend.

Een tweetal sagen: de sage van de Leeuwenridder en die van Erec en Enide, hebben elk als bron een gedicht van Chrétien de Troyes, de Franse hofpoëet uit de 12e eeuw. Zijn grote verdiensten voor de ontwikkeling van de Arthur-sagen kunnen nauwelijks worden overschat en op zijn werken hoop ik nog meermalen terug te komen.

De Tristan-sage mag beschouwd worden als behorend tot de wereldliteratuur, aangezien dichters van alle tijden en volken haar tot onderwerp van hun werken hebben gekozen.

De Parcival- en Graal-sagen vonden hun hoogste volmaking in het Middelhoogduitse gedicht van Wolfram von Eschenbach, dat ik daarom in mijn verhaal heb gevolgd.

Wat deze beide verhalen betreft, heb ik mij niet laten weerhouden door het feit dat ze reeds in andere sagenbundels verschenen. Beide behoren tot de Arthur-cyclus; de naam van Tristan wordt reeds in de oudste documenten verbonden met die van Koning Arthur en het verhaal van zijn liefde voor de schone Isolde moet dus zeer zeker beschouwd worden als behorend tot de Arthur-sagen. Wat het Graal-verhaal betreft, deze zeer bijzondere sage heeft zo'n nauw verband met de lotgevallen van de ridders van de Tafelronde en heeft bovendien zo'n grote invloed gehad op het wezen van de Arthur-legenden, dat men haar in een verzameling als deze moeilijk zou kunnen missen.

Het eerste en het laatste van de opgenomen verhalen, waarin een beschrijving wordt gegeven van Arthur's Komst en Arthur's Dood, bevatten de oudste overleveringen aangaande deze held; die overleveringen zijn van zuiver Britse oorsprong. De andere verhalen, hoewel door mij aan de Engelse literatuur ontleend, zijn toch steeds in hun oorspronkelijke vorm terug te voeren tot oud-Franse dicht- of prozawerken.

In deze tien verhalen hoop ik in hoofdlijnen een beeld te hebben gegeven van de Arthur-sagen, zoals deze zich in de 12e en 13e eeuw verspreidden over de literatuur van Europa. Het kan uiteraard slechts een zeer gebrekkig beeld zijn, want het aantal sagen dat zich in de loop van deze eeuwen rond de eigenlijke kern heeft ontwikkeld, is inderdaad verbazingwekkend; het bestek van deze uitgave maakte echter een beperkte keuze noodzakelijk.

In verband hiermede moet ik met een enkel woord mijn leedwezen betuigen over het feit dat ik uit de Middelnederlandse literatuur, die toch ook verschillende Arthur-sagen bevat, geen enkel verhaal heb overgenomen.

Niet gaarne zou ik de schijn op mij laden alsof ik de literatuur van mijn eigen land minder aandacht waardig keur dan die van andere landen. Waar echter na de Britse Arthur-sagen de oud-Franse ridderromans door hun grotere oorspronkelijkheid mij vóór alles de vermelding waard schenen, moge gebrek aan plaatsruimte als mijn verontschuldiging dienen, dat ik geen gelegenheid had om ook een van de Middelnederlandse Arthur-romans in mijn bundel op te nemen.

Het zij mij echter vergund, hier een kort overzicht te geven van de meest belangrijke van de Arthur-verhalen van Nederlandse bodem.

Op enkele uitzonderingen na zijn het vertalingen en min of meer getrouwe navolgingen van Franse romans, die via Vlaanderen en Brabant ons land waren binnengekomen. Immers, aan het hof van Vlaanderen, onder de hoge bescherming der kunstlievende Vlaamse graven en gravinnen, kwam de Franse dichtkunst tot ongekende bloei en hier ontstonden ook de beste ridderromans uit die dagen.

Geen wonder dat deze verhalen ook spoedig doordrongen tot in ons land, waar zij een dankbaar onthaal vonden, al was de geest die eruit sprak geheel vreemd aan de volksaard hier te lande.

Het merendeel van de Middelnederlandse Arthur-sagen is tot ons gekomen in de grote Lancelot-compilatie: een verzameling sagen die aan het begin van de 14e eeuw werd bijeengebracht door Lodewijk van Velthem. Het werk omvat drie delen: 1º een zeer uitgebreid berijmd verslag van de avonturen van Lancelot, dat helaas slechts gedeeltelijk tot ons is gekomen, 2º de Graalqueste en 3º Artur's Dood. Verder komen in deze compilatie voor: een roman over Percevael, waarvan slechts een duizendtal versregels bewaard zijn gebleven, een Walewein-boek, een roman "van den Ridder metter Mouwen", en een "van de Wrake van Ragisel" benevens nog enkele andere. Deze verhalen, oorspronkelijk onafhankelijk van elkander, werden door Velthem door zijn Lancelot-roman heengevlochten, de onderlinge samenhang is echter zeer gebrekkig. Bijzondere vermelding onder deze toegevoegde romans verdient het verhaal van Ferguut, de eenvoudige boerenzoon, die door zijn liefde voor de schone Galiene zich ontwikkelt tot een volmaakt ridder. Deze roman is in zijn geheel bewaard gebleven; het is een bewerking, waarschijnlijk door twee dichters, van de Franse roman Fergus.

Ook vinden wij in de Lancelot-compilatie de roman van Moriaen, die te meer onze belangstelling vraagt, omdat hiervan geen bron bestaat en wij hem dus als een oorspronkelijk werk mogen beschouwen. Dit is ook het geval met de roman van Walewein.

You can download, read online, find more details of this full eBook Sagen van Koning Arthur en de Ridders van de Tafelronde by Nelly Montijn-de Fouw from

And convert it to the AudioBook with any voice you like in our AI Voice AudioBook app.