Luister naar het Audioboek: Kennisleer contra Materie-Realisme: Bijdrage tot "Kritiek" en Kantbegrip van Leo Polak

Kennisleer contra Materie-realisme

Bijdrage tot „Kritiek” en KANTbegrip

DOOR LEO POLAK

AMSTERDAM—1912—W. VERSLUYS

„Soviel ist gewiss: wer einmal Kritik gekostet hat, den ekelt auf immer alles dogmatische Gewäsche, womit er vorher aus Not vorlieb nahm, weil seine Vernunft etwas bedurfte und nichts besseres zu ihrer Unterhaltung finden konnte. Die Kritik verhält sich zur gewöhnlichen Schulmetaphysik gerade wie Chemie zur Alchimie, oder wie Astronomie zur wahrsagenden Astrologie.”

„Alle Metaphysiker sind demnach von ihren Geschäften feierlich und gesetzmässig so lange suspendiert, bis sie die Frage: Wie sind synthetische Erkenntnisse a priori möglich? gnugthuend werden beantwortet haben.”

Kant, Prolegomena.

---

INHOUD.

Hoofdst. Bladz.

I. Inleiding. De betekenis van het probleem der kennisleer: Hoe zijn synthetiese oordelen a priori mogelik? en het vergezicht van Kant’s „copernicaans” antwoord 1–24

II. De dogmatiese verdubbeling van de gewaarwordingsinhoud 25–52

§ 1. Het subject van individueel bewustzijn 25–29 § 2. De „secundaire” en de „primaire” eigenschappen hebben gelijke subjectieve oorsprong en zijn gelijkelik objectief 29–38 § 3. De objecten als „phaenomena”, afhankelik van het subject der natuur, zijn als zodanig „immanent” en reiken niet tot het „An-sich”, zijn niet oorzaken, maar derivaten van gewaarwording 38–44 § 4. Het transobjectieve („An-sich”) als oorzaak van gewaarwording kan niet gekend, maar moet als werkelikheid gedacht worden 44–52

III. De dogmatiese verdubbeling van de gewaarwordingsvorm 53–68

§ 1. De ruimte als „vorm” van de bewegingszin (Heymans)—en vergelijking met de „vorm” van toongewaarwordingen 53–62 § 2. Kant als geestelik Copernicus: „vorm” niet „phaenomenal” maar „ideal”, dus uitsluitend subjectief-, niet transcendent-bepaald. Trendelenburg’s „derde mogelikheid” onmogelijk 62–68

IV. Het Transobjectieve („An-sich”) in zijn tweeledige kennistheoretiese functie: substraat der phaenomena en gewaarwordingsoorzaak. 69–92

§ 1. Kant’s tweeërlei „An-sich”: de tijd als „vorm” van bewustzijn 69–75 § 2. Het reale of substratum der natuur en de causaliteit. Het psychiese en de ruimte 75–81 § 3. Het An-sich-loos immanent „idealisme” als terugval in realisties physicisme. De goede Berkeley, hallucinaties en na-Kantiaanse „ongerijmdheid” 81–92

V. Kant’s waarnemingsleer en haar moderne realisties-dogmatiese misvatting 93–162

§ 1. Één ruimte, één tijd, één „Erfahrung” 93–96 § 2. Kant’s ruimteleer en Hartmann’s (benevens Külpe’s en Bolland’s) misverstand 96–141 § 3. Dogmatiese Kantverhegeling 141–162

VI. Resultaten. De verhouding van geest en natuur, lichaam en ziel 163–246

§ 1. Zeg mij hoe gij waarneemt en ik zal u zeggen wie gij zijt. Dogmaties realisme van pragmatismen en „idealismen” 163–182 § 2. De strijd tussen dualisme en materialisme—een hopeloos dilemma 182–197 § 3. De verlossing. De ware krities-monistiese „heterogeneïteit” en „identiteit”, waardoor de leer van overgang (causalisme, „Wechselwirkung”) vervallen is en de leer van denkbeeldige samengang (ideëel parallellisme) zegeviert. Besluit 197–246

Opmerkingen tot toelichting en bevestiging 247–429

Naamregister 431–434

---

N.B.

In citaten duidt spatiëring authentieke, cursivering mijn onderstreping aan, terwijl tussenvoegsels binnen ( ) authentiek, binnen [ ] van mij zijn.

De vetgedrukte sijfers verwijzen naar de „Opmerkingen”.

Al heb ik een Litteratuurlijst ten slotte toch maar achterwege gelaten, daar de tekst zelf omtrent de verwerkte, behandelde en te vergelijken litteratuur voldoende oriënteert, de verkorte boekaanduidingen hier en daar vindt men in het verloop van het werk wel verklaard; Heymans’ C. = „Schets eener critische geschiedenis van het Causaliteitsbegrip in de nieuwere wijsbegeerte”.

---

AAN MIJN OUDERS IN DIEPE VERERING EN TOT DANK VOOR HET VOORRECHT VAN „VRIJE STUDIE”.

---

VOORREDE.

De énige fout van het materialisme, waarmee het staat en valt, is het materie-realisme, een fout, die het met zijn dualistiese bedillers gemeen heeft. Die blijven meestal even ver beneden het materialisme als zij zich verheven wanen boven deze „denkwijze van oppervlakkige en vulgaire geesten”. Immers zij missen dan onder meer het wetenschapelik inzicht der materialisten, dat er voor de geest, voor het bewustzijnsleven als zodanig, in de ruimtewereld geen plaats en geen

U kunt dit volledige eBook Kennisleer contra Materie-Realisme: Bijdrage tot "Kritiek" en Kantbegrip van Leo Polak downloaden, online lezen en meer details vinden op

En converteer het naar een Audioboek met elke gewenste stem in onze AI Stem Audioboek-app.